Açık Uçlu Soru Nedir? Yazılıda Nasıl Sorulur ve Puanlanır

Ortaokul ve lisede yazılı kâğıtları birkaç yıldır farklı görünüyor: Şıklar azaldı, cevap için boş bırakılmış alanlar çoğaldı. Bunun nedeni MEB’in 2023’te yayımladığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği ve 2024’ten beri ülke geneli ortak sınavlarda kullanılan açık uçlu sorular. Bu yazıda açık uçlu sorunun ne olduğunu, 2026-2027’de hangi sınavlarda karşına çıkacağını ve nasıl puanlandığını resmî belgelere dayanarak anlatıyoruz.

Açık uçlu soru nedir?

Açık uçlu soru, cevabı seçeneklerden seçilmeyen, öğrencinin kendisinin oluşturduğu sorudur. MEB’in ifadesiyle ortak sınavlarda “öğrencilerin cevaplarını kendilerinin oluşturacakları açık uçlu sorular” kullanılıyor.

Okulda iki türle karşılaşırsın:

• Kısa cevaplı soru: Cevap bir kelime, bir sayı ya da tek cümledir. Örnek: “Metinde geçen ‘kütüphane’ kelimesinin eş anlamlısını yazınız.” (Cevap: kitaplık)
• Uzun cevaplı (yapılandırılmış) soru: Öğrenci bir çözüm yolu, gerekçe ya da paragraf yazar. Örnek: “İşlemlerinizi göstererek bulunuz.”, “Görüşünüzü iki gerekçeyle açıklayınız.”

Açık uçlu soru bir bağlama da dayanabilir: Önce bir tablo ya da metin verilir, sonra öğrenciden yorum istenir. Bu tür sorulara bağlam temelli soru denir.

Açık uçlu sorular hangi sınavlarda var?

Okul yazılıları. Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği’ne göre ülke ya da il/ilçe genelinde yapılan ortak sınavlar dışında, okullarda yapılan tüm sınavlar “cevaplarını öğrencilerin oluşturduğu ve farklı bilişsel düzeyde kazanımları ölçen maddelerden oluşan yazılı yoklama” şeklinde yapılır. MEB, Mart 2024’teki açıklamasında ortaokul ve liselerde öğretmenlerin hazırladığı sınavlarda soruların açık uçlu ya da kısa cevaplı olmasının esas alındığını belirtti.

Ülke geneli ortak yazılı sınavlar. MEB’in 10 Eylül 2026 duyurusuna göre 2026-2027’de 6, 7, 9 ve 10. sınıflarda toplam 8 ülke geneli ortak yazılı sınav yapılacak ve bu sınavlarda açık uçlu sorular kullanılacak:

Tarihler ODSGM’nin 2026-2027 ülke geneli ortak yazılı sınav takvimi belgesinden alındı.

LGS ve YKS. Bu sınavlarda açık uçlu soru yok. MEB, 2028’de uygulanacak yeni soru modelinde de geçiş sınavlarında çoktan seçmeli soruların sorulmaya devam edeceğini açıkladı.

Ortak sınavda kaç soru çıkıyor, süre ne kadar?

MEB her ortak sınav için ayrı bir kılavuz yayımlıyor. Son yayımlanan örnek olarak 2025-2026 2. dönem 1. yazılı kılavuzundaki kurallar şöyleydi:

• Her sınav 40 dakika, 100 tam puan üzerinden.
• Sorular “açık uçlu veya açık uçlu ve kısa cevaplı”; derse göre 7 ya da 8 soru.
• Puanlar soruya göre değişiyor. Örneğin 6. sınıf matematikte 4 soru 10 puan, 4 soru 15 puan; 6. sınıf Türkçede 6 puandan 24 puana kadar farklı ağırlıklar vardı.
• Öğrenciler cevaplarını siyah kurşun kalemle ve ayrılan alanın dışına taşırmadan yazıyor.
• Sorular, ODSGM’nin yayımladığı konu-soru dağılım tablolarına göre hazırlanıyor.

2026-2027 sınavlarının ayrıntıları kendi kılavuzlarıyla açıklanacak; bu rakamları kesin kural değil, son uygulama örneği olarak düşünün.

Açık uçlu sorular nasıl puanlanır?

Yönetmelik, ölçme aracının özelliğine göre cevap anahtarı, dereceli puanlama anahtarı, dereceleme ölçeği ya da kontrol listesi kullanılmasını öngörüyor. Dereceli puanlama anahtarı (rubrik), bir cevabın farklı düzeylerine farklı puanlar tanımlar; böylece tamamen doğru, kısmen doğru ve yanlış cevaplar birbirinden ayrılabilir.

Ortak sınavlarda puanlama iki şekilde yapılıyor:

• Ülke genelinde ortak değerlendirme: Bazı derslerde cevap kâğıtları ülke genelinde ortak puanlanıyor. MEB’in 2024 açıklamasına göre bu sınavlarda puanlama yapacak öğretmenlere eğitim veriliyor, her cevap birbirinden bağımsız iki puanlayıcı tarafından puanlanıyor, tutarsızlık olursa üst puanlayıcı karar veriyor.
• Okulda değerlendirme: Diğer ortak sınavlarda kâğıtları, okul müdürlüğünün kararıyla dersin öğretmenleri ya da zümre öğretmenleri değerlendiriyor.

Ülke geneli sınavların soruları ve cevap anahtarları MEB tarafından hazırlanıyor. ODSGM’nin yayımladığı cevaplı kitapçıklarda matematik sorularının çoğunun “İşlemlerinizi göstererek bulunuz” diye bittiği ve cevapların çözüm adımlarıyla birlikte verildiği görülüyor. Yani sonuç kadar yol da önemli.

Örnek açık uçlu soru ve örnek puanlama

Aşağıdaki soru ve puanlama bu yazı için hazırlanmış açıklayıcı bir örnektir; MEB’in resmî puanlama anahtarı değildir.

Bir kırtasiyede kalemlerin tanesi 12 TL’dir. 150 TL’si olan bir öğrenci en fazla kaç kalem alabilir? İşlemlerinizi göstererek bulunuz. (10 puan)

Beklenen cevap: 150 ÷ 12 işlemi yapılır; bölüm 12, kalan 6’dır. Kalan 6 TL bir kalem daha almaya yetmez. Öğrenci en fazla 12 kalem alabilir.

Bu örnekte sadece “12” yazan öğrenci de doğru sonuca ulaşmış olur, ama öğretmenin kullandığı anahtar işlem adımlarına puan veriyorsa yolu göstermeyen öğrenci puan kaybedebilir. Okulunuzdaki yazılıda nasıl puanlama yapılacağını öğretmeninize sormanız en doğrusu.

Açık uçlu sorulara nasıl çalışılır?

1. Cevabı yazarak tekrar et. Açık uçlu soruda bilmek yetmez, ifade etmek gerekir. Konu tekrarını “Bunu iki cümleyle yaz” diyerek bitir.
2. İşlem adımlarını atlama. Matematik ve fende her adımı ayrı satıra yaz, birimleri (cm, m², °C) unutma.
3. Soru kökündeki fiile dikkat et. “Açıklayınız”, “karşılaştırınız”, “gerekçesiyle yazınız” farklı cevaplar ister. Karşılaştırma isteyen soruya tek tarafı anlatan cevap eksik kalır.
4. Cevap alanına sığdır. Ortak sınavlarda alan dışına taşan cevaplar sorun yaratabilir; önce kısa bir taslak düşün, sonra yaz.
5. Konu-soru dağılım tablosunu kullan. Hangi öğrenme çıktısından kaç soru geleceğini gösterir. Bu yıl için hazırladığımız rehberler: 6. sınıf 1. yazılı konuları ve 7. sınıf 1. yazılı konuları.
6. Geçmiş ortak sınavları çöz. ODSGM, ortak sınavların soru kitapçıklarını ve cevaplarını sitesinde yayımlıyor.

Yazılı haftalarına odaklı destek isteyenler için Radikal UZEM’in yazılı hazırlık kampları canlı derslerle yapılıyor ve kaçırılan dersler kayıttan izlenebiliyor. Sınıf düzeyine göre yıl boyu paketler için 6. sınıf ve 7. sınıf sayfalarına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Açık uçlu soru ile kısa cevaplı soru arasındaki fark nedir?

İkisinde de cevabı öğrenci yazar. Kısa cevaplı soruda cevap bir kelime, sayı ya da tek cümledir; uzun cevaplı açık uçlu soruda öğrenci çözüm yolu, gerekçe ya da paragraf yazar.

2026-2027’de hangi sınıflar ülke geneli ortak sınava giriyor?

MEB’in duyurusuna göre 6, 7, 9 ve 10. sınıflar; toplam 8 sınav yapılacak. 5, 8, 11 ve 12. sınıflarda ülke geneli ortak sınav yok, yazılılar okulda yapılıyor.

Ortak sınav sonuçları ilan ediliyor mu?

MEB’e göre ortak yazılı sınav sonuçlarına göre öğrenci toplu listeleri yayımlanmayacak, okullar ve sınıflar arasında karşılaştırmalı veri oluşturulmayacak. Puan, ilgili dersin yazılı notu olarak e-Okul’a işleniyor.

LGS’de açık uçlu soru var mı?

Hayır. LGS çoktan seçmeli bir sınav ve MEB, 2028’de başlayacak yeni soru modelinde de çoktan seçmeli soruların devam edeceğini açıkladı.

Açık uçlu soruda kısmi puan verilir mi?

Bu, kullanılan puanlama anahtarına bağlı. Dereceli puanlama anahtarı kullanılan sorularda cevabın doğru kısımlarına puan verilebilir. Okul yazılılarında anahtarı zümre öğretmenleri hazırlar; ayrıntıyı öğretmeninize sorun.

Kaynaklar

• MEB, “Ülke geneli ortak yazılı sınav takvimi belli oldu”, 10.09.2026
• MEB ODSGM, Ülke Geneli Ortak Yazılı Sınav Takvimi 2026-2027 (PDF)
• Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği, Resmî Gazete, 09.09.2023
• MEB, “Ortak sınavlarda açık uçlu soru dönemi”, 04.03.2024
• MEB, 2025-2026 2. Dönem 1. Yazılı Sınavlar (Ülke Geneli Ortak) Kılavuzu, 16.03.2026
• MEB ODSGM, 2025-2026 2. dönem 2. ortak yazılı mazeret sınavları soru kitapçıkları ve cevapları
• MEB ODSGM, 2026-2027 1. dönem konu-soru dağılım tabloları
• MEB, “YKS ve LGS’de yeni müfredata uyumlu soru modeli 2028’de hayata geçecek”, 15.12.2025